|
|
Sözler / Yirminci
Söz - s.103 |
İşte, beşerin tıp
cihetindeki şimdiki terakkiyâtından çok ilerideki hududunu şu âyet çiziyor ve
ona işaret ediyor ve teşvik yapıyor.
Hem meselâ Hazret-i Dâvud
Aleyhisselâm hakkında [1]
[2]
Hazret-i Süleyman Aleyhisselâm
hakkında [3]
âyetleri işaret ediyorlar ki,
telyîn-i hadid en büyük bir nimet-i İlâhiyedir ki, büyük bir peygamberinin
fazlını onunla gösteriyor.
Evet, telyîn-i hadid,
yani demiri hamur gibi yumuşatmak ve nuhâsı eritmek ve madenleri bulmak,
çıkarmak, bütün maddî sanayi-i beşeriyenin aslı ve anasıdır ve esası ve
madenidir. İşte şu âyet işaret ediyor ki, büyük bir resule, büyük bir halife-i
zemine, büyük bir mucize suretinde, büyük bir nimet olarak, telyîn-i hadiddir
ve demiri hamur gibi yumuşatmak ve tel gibi inceltmek ve bakırı eritmekle ekser
sanayi-i umumiyeye medar olmaktır. Madem bir resule, hem halife, yani hem
mânevî hem maddî bir hâkime, lisanına hikmet ve eline san'at vermiş.
Lisanındaki hikmete sarihan teşvik eder. Elbette elindeki san'ata dahi tergib
işareti var.
Cenâb-ı Hak, şu âyetin
lisan-ı işaretiyle, mânen diyor ki: "Ey benî Âdem! Evâmir-i teklifiyeme
itaat eden bir abdimin lisanına ve kalbine öyle bir hikmet verdim ki, herşeyi
kemâl-i vuzuhla fasledip hakikatini gösteriyor. Ve eline de öyle bir san'at
verdim ki, elinde balmumu gibi demiri her şekle çevirir, halifelik ve
padişahlığına mühim kuvvet elde eder. Madem bu mümkündür, veriliyor. Hem
ehemmiyetlidir. Hem hayat-ı içtimaiyenizde ona çok muhtaçsınız. Siz de evâmir-i
tekviniyeme itaat etseniz, o hikmet ve o san'at size de verilebilir. Mürur-u
zamanla yetişir ve yanaşabilirsiniz."
İşte, beşerin san'at cihetinde en ileri gitmesi ve maddî kuvvet cihetinde en mühim iktidar elde etmesi, telyîn-i hadid iledir ve izâbe-i nuhas iledir. Âyette nuhas "kıtr" ile tabir edilmiş. Şu âyetler, umum nev-i beşerin nazarını şu hakikate çeviriyor ve şu hakikatin ne kadar ehemmiyetli olduğunu takdir etmeyen eski zaman insanlarına ve şimdiki tembellerine şiddetle ihtar ediyor.
Hem meselâ, Hazret-i Süleyman Aleyhisselâm taht-ı Belkıs'ı yanına celb etmek için vezirlerinden bir âlim-i ilm-i celp dedi, "Gözünüzü açıp kapayıncaya kadar sizin yanınızda o tahtı hazır ederim" olan hadise-i harikaya delâlet eden şu âyet:
ilh., işaret ediyor ki,
uzak mesafelerden eşyayı aynen veya sureten ihzar etmek mümkündür. Hem vakidir
ki, risaletiyle beraber saltanatla müşerref olan Hazret-i Süleyman
Aleyhisselâm, hem mâsumiyetine, hem de adaletine medar olmak için pek geniş
olan aktâr-ı memleketine bizzat zahmetsiz muttali olmak ve raiyetinin ahvâlini
görmek ve dertlerini işitmek, bir mucize suretinde Cenâb-ı Hak ihsan etmiştir.
Demek Cenâb-ı Hakka
itimat edip Süleyman Aleyhisselâmın lisan-ı ismetiyle istediği gibi, o da
lisan-ı istidadıyla Cenâb-ı Haktan istese ve kavânîn-i âdetine ve inâyetine
tevfik-i hareket etse, ona dünya bir şehir hükmüne geçebilir. Demek taht-ı
Belkıs Yemen'de iken, Şam'da aynıyla veyahut suretiyle hazır olmuştur,
görülmüştür. Elbette taht etrafındaki adamların suretleriyle beraber sesleri de
işitilmiştir.
İşte, uzak mesafede celb-i surete ve savta haşmetli bir surette işaret ediyor ve mânen diyor: Ey ehl-i saltanat! Adalet-i tamme yapmak isterseniz, Süleymanvâri, rû-yi zemini etrafıyla görmeye ve anlamaya çalışınız. Çünkü, bir hâkim-i adaletpîşe, bir padişah-ı raiyetperver, aktâr-ı memleketine her istediği vakit muttali olmak derecesine çıkmakla mes'uliyet-i mâneviyeden kurtulur veya tam adalet yapabilir.
Cenâb-ı Hak şu âyetin lisan-ı
remziyle, mânen diyor ki: "Ey benî Âdem! Bir abdime geniş bir mülk ve o
geniş mülkünde adalet-i tamme yapmak için ahval ve vukuat-ı zemine bizzat
ıttıla veriyorum. Ve madem herbir insana, fıtraten, zemine bir halife olmak
kabiliyetini vermişim. Elbette, o kabiliyete göre rû-yi zemini görecek ve
bakacak, anlayacak istidadını dahi vermesini hikmetim iktiza ettiğinden,
vermişim. Şahsen o noktaya yetişmezse de nev'en yetişebilir. Maddeten
erişemezse de, ehl-i velâyet misilli, mânen erişebilir. Öyleyse, şu azîm
nimetten istifade edebilirsiniz. Haydi, göreyim sizi, vazife-i ubudiyetinizi